به نظرم از زمانی که "استعداد" و یا به تعبیری "هوشمندی" در علوم مدیریت کشور مورد توجه خاص قرار گرفت، عده ای از پژوهشگران نسل جدید دانش مدیریت منابع انسانی برآن شدند تا این توجه را از طریق استقرار آزمون استخدامی ادواری عینیت بخشند. ایده ی اصلی این بود که یک مرحله از مصاحبه های استخدامی که در آن داوطلب استخدام از فیلترهای عمومی و هوشمندی می گذرد، نه توسط سازمان ها، بلکه توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی انجام شود. این ایده در تاریخ 29/5/1380 به تصویب دولت رسید. اما در هفته ی گذشته توسط مجلس شورای اسلامی لغو و احتمالاً بعد از نظر شورای نگهبان به بایگانی تاریخ سپرده خواهد شد.

به طور کلی در آزمون استخدامی ادواری، به مقوله ی جذب منابع انسانی توجه علمی شده است. به قول برنامه ریزان آزمون، هدف کلی آزمون نظام مند کردن فرآيند جذب نيروي انساني دستگاه هاي اجرايي بوده است. در رجوعی که به آرشیو خود داشتم موارد زیر را برای آگاهی شما گلچین کردم:

اهداف آزمون:

·          رعایت عدالت استخدامی

·          تحقق شایسته سالاری و شايسته‌گزيني

·          حذف استخدام هاي خارج از فضاي رقابتي

·          انتخاب اصلح

·          بهبود كيفيت نيروي انسانی دستگاه هاي اجرايی

گروه هاي آزمايشي شغلی:

·          اداری

·          مالي

·          اجتماعی

·          آموزشي

·          فرهنگی و هنری

·          پزشكي

·          پيراپزشكي

·          کشاورزی و محیط زیست

·          فني‌ و مهندسي  و فرابري داده‌ها

·          طرح معلمان

توانمندی های مورد سنجش:

الف) توانمندی هاي‌ متقاضیان شامل:

·          معلومات دانش پايه    

·          توانائي‌‌های ذهنی

·          آزمون سرعت و دقت    

·          آزمون علائق، نگرشها و خصوصیات شخصیتی

ب) توانمندي‌های تخصصی شامل:

·          آزمون كتبي

·          مصاحبه تخصصی

·          آزمون عملی

ج) احراز صلاحيت‌هاي عمومي شامل:

·          سياسي

·          اعتقادي

·          اخلاقي

دو نکته ی آخر هم به قرار زیرند:

·          كسب حدنصاب نمره لازم براي داوطلبان جهت ورود به دستگاههاي اجرايي ضروري و به عنوان شرط لازم براي استخدام تلقي مي‌گردد.

·          ضمناً افرادي در اين آزمون پذيرفته مي شوند كه حد نصاب نمره لازم در نمرات كل، ميانگين دانش پايه و استعدادهاي ذهني  را كسب كنند.

اما آنچه که در عمل افتاد ظاهراً متفاوت بود. شخصاً کسانی را سراغ دارم که توانمندی علمی آنها محلی از اعراب ندارد. کارنامه ی دانشگاهی آنها نیز گواه این ادعا است، ولی در هر سه دوره ی آزمون ناکام ماندند. بعلاوه طیف گروه های آزمایشی ناهمگن بود و باعث نارضایتی شدید متقاضیان در محتوای پرسش ها شده بود. برخی پرسش های سیاسی به واقع نامربوط بود و من فردی را سراغ دارم که قربانی همین مسأله شد و به حد نصاب امتیاز نرسید. از سوی دیگر این آزمون دستاویزی برای تشدید رابطه بازی در سازمان ها شد و به راحتی افرادی که آشنا و پارتی نداشتند بیش از گذشته از فرصت های برابر استخدام بازماندند.

براستی چرا چنین می شود؟ من شکی ندارم که نیت بنیانگذاران این آزمون حرکت در جهت توسعه ی مفاهیم مدیریت منابع انسانی بوده است. ولی جای تأسف است که بعد از سه سال هدر دادن وقت و انرژی مردم شاهد امحاء و درحقیقت اعلام رسمی یک حرکت اشتباه می شویم. مشکل کجاست؟